(Hình trên mạng)
THƠ TUỲ BÌNH:
“Mỗi độ xuân về bên áng thơ
Lời văn sắc bén chẳng phai mờ.
Mài nghiên hoạ cảnh tươi màu mực
Chấp bút thêu hoa rạng mối tơ…”
(4 câu đề và thực)
Đọc bài thất ngôn bát cú Đường luật “Xuân với thơ” của cụ Tuỳ Bình (TB) tôi chợt nhớ đến “Ông Đồ” trứ danh bằng ngũ ngôn trường thiên của thi sĩ Vũ đình Liên:
“Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực Tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua…”
(VĐL – Ông Đồ)
Theo
suốt tập thơ TB , hầu hết là thơ Đường luật giống phong cách của các cụ
ngày xưa, nghiêm nghị và đạo mạo như…chính cái thể thơ mà cụ TB sở
dụng. Có một phần “thơ mới” nhưng cũng rất “nệ vần, đối tứ” khiến cho dáng vẻ
bài thơ ấy ngã về cố cựu. Cái đáng trân trọng trong thi tập thơ TB là
sự giao tình, xướng hoạ tương tri, đạo cách phong Nho như kẻ sĩ ngày
xưa.
Trong bài xướng của Lôi Vũ mời TB…”Thưởng nguyệt”, hai câu kết ông viết:
“Hỏi ai - Nếm đủ mùi cay đắng
Có muốn cùng ta vịnh nguyệt chơi?”
TB bắt bóng và “chơi” liền:
“Trải qua cái thuở thời phiêu bạt
Vịnh nguyệt giờ xin nhập cuộc chơi.”
Tuổi già ai bảo buồn đâu? Ai suy sụp đâu? Nhưng với TB ông vẫn ung dung, đạo hạnh. Trong bài “Đường thong dong” ông tự bạch:
“Nắng mưa dầu dãi không thay hướng
Sương gió phôi pha chẳng đổi lòng.
Tích đức, tu tâm gìn phẩm hạnh
Cây đời bậc tám đứng thong dong.”
(4 câu luận và kết)
“Cây đời bậc tám”(ở ngoài tuổi tám mươi) mà minh mẩn thế thì quả không uổng công “Tích đức, tu tâm gìn phẩm hạnh” của ông.
Trong
thơ TB thiên về cái Đạo, cái Tâm, cái nghĩa tình chuẩn mực, cao quí dồn
vào một chủ thể : CON NGƯỜI. Thi tập còn “qui tụ” nhiều bài khác của
thi hữu tri âm, cùng xướng hoạ, thi đàm làm cho thi phẩm thêm độ dày và
phong phú tứ thơ. Thời nay ở bậc các cụ mà được như thế là “thường duyên” lắm lắm. Chẳng thế mà cụ Hàn Giang ngao ngán thế sự phù du:
“Công danh được mất gương soi đó
Năm tháng tàn phai rõ nét đây.”
(Hàn Giang – 2 câu thực)
Không biết cụ Hàn Giang qua 2 câu thơ trên có “nhã ý” gì với TB không? Nhưng ông liền “đáp lễ”:
“Sự nghiệp trong tay vừa mới đó
Công danh trước mắt mất liền đây.”
(Những mong còn mãi – 2 câu thực)
Thật là “kỳ phùng địch thủ”, tương đắc chung đồng. Ai nói người già không biết “nhớ”? Không biết mơ mộng nhỉ? Ở…ngoại bát tuần - Tức là thượng thọ, trên tầng “nhân sinh thất thập cổ lai hy” như ngày xưa Đỗ Phủ đã than. Ấy vậy mà TB còn…”nhớ ngày xưa” rất mẩn tuệ, tỉnh táo kia mà:
“Ngày xưa ơi! Xa lắc mất rồi.
Tháng ngày chồng chất mãi dần trôi
Cánh diều thơ ấu giờ đâu nhỉ?
Còn lại tuổi già, chỉ vậy thôi!!!”
Và rõ ràng TB còn tinh anh lắm khi ông viết một bài thơ có tình tiết lạ, càng làm cho thơ TB thêm sâu sắc. Đáng kính nể khi ông quan sát cả cuộc đời mẹ con nhà quạ qua …cái tâm của ông:
“Quạ con vừa mới ra đời
Tiếng kêu chiêm chíp mẹ ơi đâu rồi?
Quạ mẹ lặn lội khắp nơi
Sớm chiều bươn chải tìm mồi nuôi con”
Cho đến một ngày:
“Quạ mẹ già yếu hết bay
Quạ con bên mẹ hằng ngày chăm nuôi
Sớm chiều lặn lội tìm mồi…”
Và cuối cùng TB kết luận theo một triết lý tự nhiên đầy xúc động:
“Ai ơi. Tình mẹ thiêng liêng,
Tình ấy chẳng phải chỉ riêng loài người.”
(TB - Từ ô bảo mẫu)
Người Thụy Điễn có một câu nói: “Trẻ đẹp mặt, già đẹp tâm hồn”nghe
ra rất đúng khi đọc TB. Ông vốn là thợ sửa máy bay. Nào phải Nho gia
hay hạng “thầy đời”, giả…sĩ mà ta thường gặp trong cuộc sống mỗi ngày –
Nhưng đọc thơ ông tôi học được nhiều trải nghiệm làm người của tác giả.
Đọc “Mừng em tuổi bảy lăm” ta sẽ thấy cái tình lão niên vẫn mặn
mà, “tương kính như tân” của tác giả, để biết thêm rằng tình yêu và
hạnh phúc của PHẦN TÂM LINH nó cao quí và bất diệt – Không như những kẻ sống vật chất, nông nổi, dục vọng lầm tưởng:
“Bảy lăm xuân đến tuổi huy hoàng
Tình nghĩa phu thê thật chứa chan
Phúc hậu rạng ngời tươi tiết hạnh
Thiên hương sáng chói đẹp dung nhan.
Mặn nồng trọn nghĩa vai oằn gánh
Ngọt mật tròn trao, dạ nặng mang
Phía trước đường dài nhiều cảnh đẹp
Cho em rảo bước thỏa chân vàng.”
(TB - Mừng em tuổi bảy lăm)
Đây
là bài thơ thất ngôn bát cú có luật bằng, cả 4 vế đề, thực, luận, kết,
đối từ, đối nghĩa thật hoàn chỉnh; Nó lại hàm ý hóm hỉnh, yêu thương,
tình tứ tuyệt vời .Ôi ! Cái “nghĩa tào khang” ấy ngày nay bị lai căn, giả tạo, dối lừa đang tận diệt - Hỡi ôi!!!
Đọc thơ TB ta phải mở lòng ra, nghiền ngẫm, nhẫn nha nhấm nháp cái “dư vị” như thưởng thức những trái chín giữa vườn đời chớ đừng vội nuốt,
đừng hời hợt lướt qua như kiểu nhạc công vuốt tay trên dây đàn theo
thói quen mà không rành nhạc lý - Bởi qua lăng kính của thi pháp thì
phía sau thơ TB là: ĐỜI THƯỜNG , trong cái đời thường đó có mỗi người
chúng ta…và chiêm nghiệm, và suy tư cùng bậc thượng niên thi sĩ , để
thấy trong thơ ông cái “ Đạo khả đạo phi thường đạo” như Lão Tử đã viết trong Đạo Đức Kinh hơn hai ngàn năm trước.
Xin cúi chào tác giả và xin trân trọng giới thiệu THƠ TUỲ BÌNH.
Mạnh đông Canh dần - 2010
(trích THƠ TÙY BÌNH nxb Thanh Niên -2011)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét